Arayış
Zerdüşt (Zartosht, Spitama, MÖ 628-551), yılları arasında İran’da yaşamış olup ve aynı zamanda dünyanın ilk tek tanrılı dini olarak bilinen Zerdüştlük (Mazdayasna ”Mazda’ya Bağlılık”)dinini kuran; rahipten, peygambere dönüşen bir Persliydi. Eski İran Dininin bir rahibi olmasına rağmen; yüce tanrı arayışından vazgeçmemiş olup döneminde bir çok tapınağı gezip öğretilerini ve inanç biçimlerini öğrenmiştir. Bu arayışı Bilgelik Tanrısı Ahura Mazda tapınağına gelinceye kadar sürmüştür.
İlk Tebliğ
Zerdüşt’e kendisinin Ahura Mazda tarafından ilahi mesajı iletmek için parlak ışıkta bir göksel varlık olan Vohu Mahah’an gönderildi. İnsanlara şu anda uygulanan din hatalıydı. Farklı türlerde kurban gerektiren pek çok tanrı yoktu, ancak yalnızca bir tanrı ve hayvan kurban etmeyle değil ahlaki davranışla ilgilenen Ahura Mazda vardı. Vohu Mahah, Zerdüşt’e, bu haberi vaaz etmek ve insanları İlahi olan ile ilişkilerini doğru bir şekilde anlamalarını sağlamak için Tek Gerçek Tanrı tarafından seçildiğini söyledi. Bundan böyle sadece tek tanrı olan Ahura Mazda’ya iman edeceğini ve kendisine yüklenen dini misyonunu yerine getirmek amacıyla tebliğ görevine başlayan Zerdüşt, rahiplere ilk tebliğini iletti. Rahipler, tebliğin aksine bu genç rahibi bulundukları konum için tehdit olarak gördü. Zerdüşt’ün tebliğine karşı onu ölüm ile tehdit ettiler, ailesi onu terk etti, yurdundan kaçmak zorunda kaldı.
Yeni Dinin Kabulü
Dönemin Baktriya kralı Vishtaspa, tarafından ülkesine kabul edilen Zerdüşt, burada dini misyonunu yerine getirmek amacıyla sarayda bulunan rahipler ile teolojik tartışmalara girdi. Ortaya koymuş olduğu argümanlarla rahiplerin argümanlarını geçersiz kıldı. Ama bu var olan statükoya uygun değildi. Ve kral Vishtaspa Zerdüşt’ü zindana atıp inancı noktasındaki dayanıklılığını ölçmek istedi. Zerdüşt misyonundan vazgeçmedi. Kral Zerdüşt’ün direncini kırmak için; karnının üstüne közden ateş koydu. Bu dayanılması zor olan acıya Zerdüşt dayandı. Kral Wishtaspa, Zerdüşt’ün kararlı tutumundan eklenip dinini kabul etti. Zerdüşt ile teolojik tartışmalara giren rahipleri idam ettirip, ülkesinin yeni dini olarak Mazdayasna’yı (Zerdüştlük) ilan etti. Zerdüşt kimi rivayetlere göre; 77 yaşında kendi eceliyle öldüğünü bir başka rivayete göre karpan rahibi tarafından; eski dini yıktığı için öldürüldüğü söylenir.
Neden Zend Avesta
Zerdüştlük dinin kutsal kitabı olarak görülen Zend Avestadır (Zend eski İran Zendi dili olup Avasta ise Hikmet ve Bilgelik manasına gelmektedir). Zend Avesta Zerdüşt’ün yazmış olduğu Gathalar’dan oluşmaktadır. İskenderiye kütüphanesinin yakılması sonucunda Zerdüştlük dini ile alakalı eserler yok edildi. bundan dolayı Zend Avesta bu din hakkında bize bilgi veren arkaik kitap olduğu için, bu gün Zerdüşlük dininin kutsal kitabı olarak kabul görmektedir.
Felsefi Açıdan Zerdüşt
Zerdüşt, ilahi gerçeklik ve kötülük problemi hakkında oldukça geniş kapsamlı fikirler ortaya atmış olup monoteizmin koruculuğunu yapmıştır. Zerdüşt’ün bu monoteizm inancını oluştururken; Yahudi inancından, eski Mısır tanrılarından ve Hint Vedalar’ından etkilenmiştir. Zerdüşt birden fazla Tanrıya inandığını söylenerek tektanrıcılık sorgulanmıştır.
Zerdüşt, dünyadaki metafiziksel güçlerin çatışmanın belirlediğine inandığı ahlakla ilgili bir takım düşünce sistemini geliştirmiştir. Bizim hem iyilik hem de kötülükle dünyaya geldiğimizi, bu ikisi arasında verilen mücadelenin hayatımızı anlamlandıran en önemli şey olduğunu ifade etmiştir. söz konusu Zerdüştlük inancı bu ahlaki düalizmin üzerine inşa edilmiştir. Ahura Mazda iyiliğin, bilgeliğin tanrısı; kötülüğe ve karanlığa tekabül eden Ahriman’ın, tam karşısında olup iyilik için mücadele etmektedir.